Kısa Tanım
Nafaka, boşanma davası açılmasıyla veya boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte, kanunun öngördüğü şartların gerçekleşmesi halinde bir tarafın diğer tarafa veya çocukların bakımına katkı sağlamak amacıyla ödemekle yükümlü olduğu parasal yardımdır.
Detaylı Açıklama
Türk Medeni Kanunu'na göre nafaka, evlilik birliğinin sağladığı dayanışma ilkesinin bir uzantısıdır. Evlilik süresince eşlerin birbirlerine karşı olan maddi ve manevi destek sorumluluğu, evlilik sona erdiğinde veya sarsıldığında da belirli sınırlar içinde devam eder. Nafaka, cezalandırıcı bir araç değil, zayıf durumda kalacak olan eşi ve müşterek çocukları koruyucu sosyal bir müessesedir.
Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?
Nafaka, temel olarak üç durumda mahkemenin takdirine sunulur:
1. Boşanma davasının devamı süresince: Eşlerin ve çocukların geçinme ihtiyaçlarını karşılamak üzere geçici olarak (Tedbir Nafakası).
2. Boşanma davası bittikten sonra eş için: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru diğer eşten daha fazla olmayan taraf lehine (Yoksulluk Nafakası).
3. Boşanma davası bittikten sonra velayet kendisine verilmeyen eşin çocuk için ödeyeceği katkı: Çocukların eğitimi, barınması ve bakımı için (İştirak Nafakası).
Türleri Nelerdir?
Türk aile hukukunda dört temel nafaka türü bulunur:
- Tedbir Nafakası: Dava devam ederken eşin ve çocukların mağdur olmaması adına hakim tarafından kendiliğinden veya talep üzerine hükmedilen geçici nafakadır.
- Yoksulluk Nafakası: Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olan eşin, diğer eşten (kusuru daha ağır olmamak kaydıyla) talep edebileceği süresiz nafakadır.
- İştirak Nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuk veya çocuklarının bakım, eğitim ve sağlık masraflarına gücü oranında katılması için ödediği nafakadır.
- Yardım Nafakası: Boşanma ile ilgili olmayıp, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy veya kardeşlerin talep edebileceği nafaka türüdür.
Uygulamada Örnek
Ev hanımı olan A ile memur olan B'nin boşanma davasında, A'nın herhangi bir geliri olmadığı için dava süresince kendisine aylık 5.000 TL Tedbir Nafakası bağlanmıştır. Boşanma kesinleştikten sonra A'nın yoksulluğa düşeceği kesinleştiğinden ve boşanmada B daha kusurlu bulunduğundan bu nafaka aylık 5.000 TL Yoksulluk Nafakası olarak devam etmiştir. Ayrıca velayeti A'ya verilen 10 yaşındaki müşterek çocuk için B'nin aylık 3.000 TL İştirak Nafakası ödemesine karar verilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Soru: Nafaka ödenmezse ne olur?
Cevap: Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında icra takibi başlatılabilir. Ayrıca, nafaka borcunun ödenmemesi tazyik hapsi (3 aya kadar hapis cezası) ile cezalandırılabilir.
Soru: Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Cevap: Nafaka miktarı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile nafaka alacaklısının ihtiyaçları göz önünde bulundurularak mahkemece hakkaniyete uygun olarak belirlenir.
İlişkili Kanun Maddeleri ve Kaynaklar
Yoksulluk nafakasına ilişkin genel esasları ve kusur şartını düzenler.
Boşanmadan sonra çocukların durumu ve iştirak nafakasını düzenler.